NSNA Đoàn Hoài Trung,
Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh TP Hồ Chí Minh
Tel: 0988111559
Mail: doanhoaitrung@gmail.com
(Bài tham luậntrình bày tại Đại hội Hội NSNA Việt Nam lần thứ 10 tháng 9/2026)
Thành phố Hồ Chí Minh từ lâu được xem là trung tâm kinh tế, văn hóa và sáng tạo lớn nhất cả nước. Chính môi trường đô thị năng động, hội nhập quốc tế mạnh mẽ cùng sự phát triển nhanh của công nghệ đã tạo nên những điều kiện thuận lợi để nhiếp ảnh thành phố không ngừng đổi mới. Trong dòng chảy ấy, sự năng động, tính thị trường và tinh thần thể nghiệm đã trở thành những đặc trưng nổi bật, góp phần định hình diện mạo của nhiếp ảnh Thành phố Hồ Chí Minh trong thời kỳ mới.
Trong nhiệm kỳ 2020–2026, Hội Nhiếp ảnh Thành phố Hồ Chí Minh đã có bước phát triển mạnh mẽ cả về tổ chức lẫn hoạt động chuyên môn. Từ 478 hội viên đầu nhiệm kỳ, đến tháng 5 năm 2026 Hội đã có 628 hội viên, trở thành một trong những tổ chức nhiếp ảnh có lực lượng đông đảo nhất cả nước. Hội duy trì thường xuyên các cuộc thi, triển lãm truyền thống, đồng thời mở rộng nhiều sân chơi mới, góp phần nâng cao chất lượng sáng tác và quảng bá hình ảnh Thành phố Hồ Chí Minh trong nước và quốc tế.
- Sự năng động – bản sắc của nhiếp ảnh Thành phố Hồ Chí Minh
Điểm nổi bật nhất của nhiếp ảnh Thành phố Hồ Chí Minh là khả năng thích ứng rất nhanh với những biến đổi của xã hội. Nếu trước đây hoạt động sáng tác chủ yếu dựa vào các trại sáng tác truyền thống thì hiện nay nhiều mô hình mới đã được triển khai như Photo Marathon, các workshop chuyên đề, tọa đàm sáng tạo, triển lãm ngoài trời, triển lãm trên đường phố, giao lưu quốc tế và các chương trình trải nghiệm thực tế.
Sự năng động còn thể hiện ở việc Hội chủ động mở rộng hợp tác với các địa phương, doanh nghiệp và các tổ chức nhiếp ảnh quốc tế. Trong nhiệm kỳ vừa qua, Hội đã tổ chức nhiều trại sáng tác tại các tỉnh, liên kết với nhiều đơn vị văn hóa, doanh nghiệp và các tổ chức nghề nghiệp để tạo điều kiện cho hội viên sáng tác, triển lãm và quảng bá tác phẩm. Trong nhiệm kỳ Hội đã tổ chức 3 cuộc thi nhiếp ảnh Quốc tế với hàng chục nước tham gia.
Đặc biệt, việc tổ chức thành công Lễ hội Nhiếp ảnh Quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh cùng Hội chợ Nhiếp ảnh Quốc tế, Photo Marathon, các triển lãm quốc tế, giao lưu với 14 đoàn nhiếp ảnh quốc tế đã khẳng định vai trò tiên phong của Thành phố Hồ Chí Minh trong quá trình hội nhập của nhiếp ảnh Việt Nam.
- Tính thị trường – động lực thúc đẩy sáng tạo
Không giống nhiều địa phương khác, nhiếp ảnh Thành phố Hồ Chí Minh phát triển trong môi trường kinh tế thị trường sôi động. Điều này tạo nên nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với người nghệ sĩ.
Ngày nay, nhiếp ảnh không chỉ dừng lại ở hoạt động sáng tác nghệ thuật mà còn mở rộng sang nhiều lĩnh vực như truyền thông, quảng cáo, du lịch, thương mại điện tử, thời trang, kiến trúc, ẩm thực, công nghiệp văn hóa và nội dung số.
Sự phát triển của thị trường đã thúc đẩy các nghệ sĩ không ngừng học hỏi kỹ thuật mới, nâng cao tư duy hình ảnh và khả năng kể chuyện bằng hình ảnh. Các doanh nghiệp cũng ngày càng quan tâm đến việc đồng hành cùng hoạt động nhiếp ảnh thông qua tài trợ triển lãm, cuộc thi, lễ hội và các chương trình quảng bá thương hiệu. Đây là nguồn lực xã hội hóa rất quan trọng giúp giảm áp lực ngân sách và mở rộng quy mô các hoạt động chuyên môn.
Bên cạnh đó, nhiều nhiếp ảnh gia đã xây dựng được thương hiệu cá nhân thông qua sách ảnh, triển lãm cá nhân, mạng xã hội, các nền tảng số và hợp tác quốc tế. Điều này cho thấy nhiếp ảnh nghệ thuật ngày càng gắn chặt với thị trường sáng tạo nhưng vẫn giữ được giá trị nhân văn và bản sắc nghệ thuật.
- Những xu hướng thể nghiệm mới
Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi mạnh mẽ phương thức sáng tác và thưởng thức nhiếp ảnh.
Những năm gần đây, nhiều xu hướng mới đã xuất hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh:
-Ứng dụng Flycam trong sáng tác ảnh phong cảnh và đô thị.
-Nhiếp ảnh bằng điện thoại thông minh với chất lượng ngày càng cao.
-Trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ xử lý hậu kỳ, xây dựng ý tưởng và sáng tạo hình ảnh.
-Kết hợp nhiếp ảnh với video, đa phương tiện và nghệ thuật trình chiếu.
-Triển lãm trực tuyến, không gian số và truyền thông trên mạng xã hội.
-Photo Marathon và các hình thức sáng tác theo thời gian thực.
-Các dự án ảnh tài liệu dài hạn về đô thị, môi trường, văn hóa và đời sống cộng đồng.
Hội Nhiếp ảnh Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã nhanh chóng tiếp cận những xu hướng này thông qua các lớp tập huấn, tọa đàm về AI, ảnh tối giản, Flycam, smartphone và các kỹ thuật sáng tác hiện đại nhằm giúp hội viên thích ứng với sự thay đổi của thời đại.
Tuy nhiên, dù công nghệ phát triển đến đâu thì giá trị cốt lõi của nhiếp ảnh vẫn là tư duy nghệ thuật, cảm xúc và trách nhiệm xã hội của người cầm máy. AI hay các công cụ kỹ thuật số chỉ là phương tiện hỗ trợ, không thể thay thế được góc nhìn nhân văn và khả năng sáng tạo của người nghệ sĩ.
- Thành phố Hồ Chí Minh – trung tâm hội nhập của nhiếp ảnh Việt Nam
Một dấu ấn đặc biệt của nhiệm kỳ vừa qua là quá trình quốc tế hóa hoạt động nhiếp ảnh.
Hội Nhiếp ảnh Thành phố Hồ Chí Minh đã trở thành thành viên của Liên đoàn Nghệ thuật Nhiếp ảnh Quốc tế (FIAP), mở rộng hợp tác với PSA, ISF và nhiều tổ chức nhiếp ảnh trên thế giới; tổ chức các cuộc thi ảnh quốc tế, các chương trình giao lưu với Hàn Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Đức, Úc, Thái Lan, Singapore cùng nhiều quốc gia khác.
Song song đó là việc xây dựng Con đường Nhiếp ảnh, Công viên Nhiếp ảnh nghệ thuật Chi Lăng và Nhà trưng bày Nhiếp ảnh đương đại – những công trình mang tính tiên phong, góp phần đưa nhiếp ảnh đến gần hơn với công chúng và tạo nên một không gian văn hóa đặc sắc của thành phố.
Những thành quả này cho thấy Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước trở thành trung tâm giao lưu, sáng tạo và hội nhập của nhiếp ảnh khu vực Đông Nam Á.
- Một số kiến nghị
Để phát huy hơn nữa lợi thế của Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn tới, chúng tôi đề xuất xây dựng thành phố Hồ Chí Minh thành Thành phố Nhiếp ảnh (tham gia Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO – lĩnh vực Nhiếp ảnh):
-Tiếp tục xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa nhiếp ảnh gắn với du lịch, truyền thông và kinh tế sáng tạo.
-Đầu tư mạnh hơn cho chuyển đổi số trong lĩnh vực nhiếp ảnh.
-Hoàn thiện cơ chế khai thác bản quyền tác phẩm trên môi trường số.
-Xây dựng các quỹ hỗ trợ sáng tạo và khuyến khích các dự án ảnh dài hạn.
-Đẩy mạnh hợp tác quốc tế, mở rộng các festival, biennale và các cuộc thi ảnh mang tầm khu vực.
-Khuyến khích các thể nghiệm mới nhưng đồng thời bảo vệ các giá trị chân thực, đạo đức nghề nghiệp và bản sắc văn hóa Việt Nam.
Kết luận
Sự năng động, tính thị trường và tinh thần thể nghiệm đã tạo nên diện mạo riêng của nhiếp ảnh Thành phố Hồ Chí Minh. Chính môi trường sáng tạo cởi mở, khả năng hội nhập quốc tế, sự đồng hành của doanh nghiệp và việc mạnh dạn tiếp cận công nghệ mới đã giúp nhiếp ảnh thành phố luôn giữ vai trò tiên phong của cả nước.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và công nghiệp văn hóa đang trở thành động lực phát triển mới, nhiếp ảnh Thành phố Hồ Chí Minh cần tiếp tục phát huy truyền thống đổi mới, sáng tạo và hội nhập; lấy con người làm trung tâm, lấy công nghệ làm phương tiện, lấy giá trị nghệ thuật và bản sắc văn hóa dân tộc làm nền tảng để xây dựng một nền nhiếp ảnh hiện đại, chuyên nghiệp, giàu bản sắc và có vị thế ngày càng cao trên trường quốc tế.
