Có những bức ảnh không chỉ ghi lại một khoảnh khắc, mà còn lưu giữ cả một thời đại. Có những góc phố, con hẻm, mái nhà, dòng sông tưởng chừng bình dị, nhưng qua ống kính của người cầm máy lại trở thành những mảnh ghép quý giá của ký ức đô thị. Và khi hàng triệu góc nhìn ấy được kết nối, lưu giữ, chúng ta sẽ có một kho tàng hình ảnh sống động về lịch sử, văn hóa và sự phát triển của thành phố.
Chiều ngày 31/10/2026, tại Đài Phát thanh và Truyền hình TP. Hồ Chí Minh, buổi tọa đàm khoa học với chủ đề “Nhiếp ảnh cộng đồng – Từ ký ức đô thị đến công nghiệp văn hóa” đã diễn ra trong không khí sôi nổi, cởi mở và đầy tâm huyết.
Chương trình do Ban Tuyên giáo Thành ủy TP. Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật TP. Hồ Chí Minh, Đài Phát thanh và Truyền hình TP. Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức, với sự tham gia của đông đảo các nhà nghiên cứu, nhà lý luận, nghệ sĩ nhiếp ảnh, giảng viên, sinh viên các trường đại học và những người yêu nhiếp ảnh.
NSNA Đoàn Hoài Trung rất vinh dự được Ban Tổ chức giao nhiệm vụ chủ trì tọa đàm, cùng hai diễn giả là nhà lý luận phê bình nhiếp ảnh Lê Xuân Thăng, nguyên Phó Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam và Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Nguyễn Á, Phó Chủ tịch Hội đồng Nghệ thuật Hội Nhiếp ảnh TP. Hồ Chí Minh.
Nhiếp ảnh cộng đồng – Một cuộc cách mạng về sự tham gia và sáng tạo
Một trong những nội dung được quan tâm sâu sắc tại tọa đàm là sự phát triển mạnh mẽ của nhiếp ảnh cộng đồng trong thời đại công nghệ số. Khi điện thoại thông minh và các thiết bị kỹ thuật số ngày càng phổ biến, nhiếp ảnh không còn là lĩnh vực dành riêng cho những người làm nghề chuyên nghiệp. Mỗi người dân đều có thể trở thành người ghi chép lịch sử bằng hình ảnh, góp phần phản ánh chân thực cuộc sống và sự chuyển mình của thành phố.
Tại tọa đàm, NSNA Đoàn Hoài Trung đã chia sẻ quan điểm: Nhiếp ảnh cộng đồng không đơn thuần là hoạt động chụp ảnh phong trào, mà là một phương thức sáng tạo văn hóa, kết nối con người, phản ánh đời sống xã hội và lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa vì lợi ích chung của cộng đồng.
Điều quan trọng là làm sao để những bức ảnh được sáng tác hôm nay không chỉ có giá trị trong khoảnh khắc hiện tại, mà còn trở thành nguồn tư liệu quý giá cho các thế hệ mai sau.
Các ý kiến trao đổi đã đề cập nhiều vấn đề thiết thực:
– Lưu giữ ký ức đô thị: Cần có thêm những bức ảnh tư liệu chân thực về sự thay đổi của thành phố, từ những công trình kiến trúc, khu phố, con hẻm đến cuộc sống của người dân.
– Xây dựng Bản đồ Nhiếp ảnh Cộng đồng: Một đề xuất đáng chú ý là hình thành nền tảng số để tập hợp, định vị, kết nối và lưu trữ hình ảnh theo không gian, thời gian, tạo nên kho dữ liệu hình ảnh về TP. Hồ Chí Minh.
– Xây dựng Trung tâm Bảo vệ bản quyền tác phẩm: Tôn trọng quyền tác giả, ghi rõ nguồn ảnh, xin phép khi sử dụng và xây dựng cơ chế bảo vệ quyền lợi chính đáng của người sáng tạo.
– Phát triển công nghiệp văn hóa: Khai thác giá trị của kho tư liệu nhiếp ảnh trong nghiên cứu, giáo dục, du lịch, triển lãm, xuất bản và các hoạt động sáng tạo văn hóa.
Đặc biệt, những ý kiến tâm huyết của các nhà nghiên cứu, nghệ sĩ nhiếp ảnh và đại diện các cơ quan truyền thông đã làm cho cuộc tọa đàm trở nên phong phú, đa chiều. Nhiều vấn đề không chỉ được đặt ra dưới góc độ lý luận mà còn gắn với những giải pháp cụ thể, có khả năng triển khai trong thực tiễn.
Lan tỏa từ tọa đàm đến đời sống xã hội
Một niềm vui lớn đối với Ban Tổ chức là chương trình thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng, đặc biệt là các bạn sinh viên, những người trẻ yêu nhiếp ảnh và các nhà nghiên cứu văn hóa.
Sự quan tâm ấy cho thấy nhiếp ảnh đang ngày càng trở thành một phương tiện gần gũi trong đời sống xã hội. Không chỉ những nghệ sĩ chuyên nghiệp, mà mỗi người dân đều có thể góp phần kể câu chuyện về nơi mình đang sống, về con người, văn hóa và những đổi thay của thành phố.
Cũng trong chuỗi hoạt động này, cuộc thi nhiếp ảnh cộng đồng với hai nội dung My City – My Story và Photo Marathon đã tạo thêm cơ hội để người tham gia trực tiếp khám phá, ghi lại vẻ đẹp của TP. Hồ Chí Minh qua nhiều góc nhìn: di sản kiến trúc, nhịp sống trong những con hẻm, đô thị ven sông, khu dân cư, chung cư và những khu chợ thân thuộc.
Báo chí đồng hành, lan tỏa giá trị của nhiếp ảnh cộng đồng
Một dấu ấn đáng mừng là tọa đàm đã nhận được sự quan tâm, phản ánh của nhiều cơ quan báo chí, truyền thông lớn. Các bài viết không chỉ thông tin về sự kiện mà còn góp phần lan tỏa những vấn đề có ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển nhiếp ảnh và công nghiệp văn hóa của thành phố.
Xin trân trọng giới thiệu một số bài viết và thông tin báo chí về chương trình:
- https://www.sggp.org.vn/nhiep-anh-cong-dong-gin-giu-ky-uc…
- https://voh.com.vn/…/cuoc-thi-nhiep-anh-ve-tp-ho-chi…
- https://www.qdnd.vn/…/tp-ho-chi-minh-thuc-day-phat…
- https://tuoitre.vn/tphcm-can-nhieu-tac-pham-anh-tu-lieu…
- https://baovanhoa.vn/de-xuat-xay-dung-ban-do-nhiep-anh…
Với cá nhân NSNA Đoàn Hoài Trung, được tham gia chủ trì một tọa đàm khoa học có ý nghĩa như vậy là niềm vinh dự, đồng thời cũng là trách nhiệm của người làm công tác nhiếp ảnh.
NSNA Đoàn Hoài Trung đặc biệt tâm đắc với một thông điệp: Mỗi người dân có thể là một người kể chuyện bằng hình ảnh; mỗi bức ảnh chân thực có thể trở thành một trang sử của thành phố.
Chúng ta đang sống trong một giai đoạn mà TP. Hồ Chí Minh chuyển mình mạnh mẽ. Những công trình mới mọc lên, những khu đô thị hình thành, những con đường thay đổi, những nét văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ và phát triển. Nếu hôm nay chúng ta không kịp thời ghi lại, ngày mai có thể sẽ không còn cơ hội nhìn thấy đầy đủ những hình ảnh ấy.
Vì vậy, phát triển nhiếp ảnh cộng đồng không chỉ là mở rộng phong trào sáng tác, mà còn là xây dựng ý thức lưu giữ ký ức, bảo tồn di sản và trao truyền những giá trị văn hóa cho tương lai.
Tôi tin rằng, từ những ý tưởng được trao đổi tại tọa đàm, đặc biệt là đề xuất xây dựng Bản đồ Nhiếp ảnh Cộng đồng, chúng ta có thể từng bước hình thành một kho tư liệu hình ảnh có giá trị, góp phần xây dựng TP. Hồ Chí Minh trở thành một trung tâm sáng tạo văn hóa, trong đó nhiếp ảnh giữ vai trò ngày càng quan trọng.
Xin trân trọng cảm ơn Ban Tổ chức, các nhà khoa học, các diễn giả, các nghệ sĩ nhiếp ảnh, các cơ quan báo chí, truyền thông cùng toàn thể đại biểu đã góp phần làm nên thành công của chương trình.
Tọa đàm khép lại, nhưng câu chuyện về nhiếp ảnh cộng đồng vẫn còn tiếp tục. Bởi mỗi khoảnh khắc được ghi lại hôm nay chính là một phần ký ức mà chúng ta gửi lại cho mai sau.
